Home »

 

Servisch-orthodox koor

 

Het koor van de parochie van de heilige Sava Nijmegen

Sinds 25 jaar is er in Nijmegen een Servisch-orthodoxe parochie, toegewijd aan de heilig Sava, de eerste Servisch-orthodoxe aartsbisschop (1174-1236). Sinds enkele jaren heeft de parochie een koor. In heel Oost-Europa heb je tegenwoordig grofweg twee zangtradities “Westers” en “Oosters”. Die Westerse traditie is bij ons vrij bekend. Componisten als Rachmáninov, Bortnjánskij, Christov en Kédrov zijn erg populair en ervaart men bij ons als Oosters. Maar inhoudelijk staan ze juist dicht bij de Westerse polyfone concertmuziek van de laatste eeuwen. Een gebedsviering dreigt dan de vorm te krijgen van een concert. Daarnaast bestaat in Oost-Europa ook een oudere “Oosterse” zangwijze, die haar oorsprong heeft gehad in de Griekse, Byzantijnse traditie. Later is die traditie aangepast aan lokale omstandigheden en lokale talen, bijvoorbeeld Kerkslavisch (oud-Bulgaars), Roemeens of modern Servisch. Kenmerkend voor deze traditie is de eenstemmigheid, waarbij de melodie ondersteund wordt door een zg. “ison”, ofwel bourdon-toon. Het gebruik van zo’n “ison” vindt je terug in veel volksmuziek van Schotland, via Armenië tot in India. Deze eigen tradities zijn de laatste jaren in Oost-Europa herontdekt. Oude handschriften zijn uit het stof gehaald. Kleine ensembles zijn daarbij gebruikelijk, waarbij ruimte is voor solisten en improvisatie. Zo’n ensemble heeft geen dirigent in westerse stijl, die tegenover het koor staat, maar een “proto-psaltis”, die als “eerste psalmzanger” tussen de koorleden staat. Tot 1900 was het gebruikelijk dat de liturgische zang alleen door mannen werd uitgevoerd. Daarna werden gemengde koren steeds meer gebruikelijk. De Rooms-katholieke kerk kent ook zo’n “Oosterse” zangtraditie, namelijk het gregoriaans, dat tegenwoordig ook wel op Byzantijnse wijze geïnterpreteerd wordt, bijvoorbeeld met ison. Het koor legt zich o.a. vooral toe op de Slavisch-Byzantijnse zangwijze uit de regio Servië, Macedonië en Bulgarije. Omdat ze een multi-culturele parochie zijn, zingen ze in verschillende talen (Servisch, Kerkslavisch en Nederlands, soms ook Grieks of Roemeens) en in verschillende zangwijzen: Oosters én Westers. Het koor bestaat uit 7 leden. Tijdens de liturgie zingen ook enkele kinderen mee.