Home » Terugblik Titus Brandsma Instituut 2018

Terugblik Titus Brandsma Instituut 2018

Titus Brandsma 50 jaar ‘oud en nieuw bestuur’

2018 was een bijzonder jaar voor het Titus Brandsma Instituut. Het instituut vierde zijn 50ste verjaardag. We kunnen terugkijken op een halve eeuw onderzoek en vorming op gebied van joodse en christelijke mystiek en spiritualiteit. We hebben onze verjaardag met trots gevierd.

Hoogtepunt was de driedaagse viering. We startten met een tweedaags internationaal symposium, georganiseerd in samenwerking met de Oblate School for Theology uit San Antonio (Texas, US). Dit symposium met als titel ‘Down Town / Down Soul: Early Modern Mysticism and the Political’, stond geheel in het teken van maatschappelijke spiritualiteit, één van onze onderzoeksdomeinen.

De derde dag was de publieksdag. Een volle Stevenskerk was in de ochtend getuige van de presentatie van het boek Titus Brandsma, Spiritualiteit in veertien teksten (Adveniat, 2018), onder redactie van Anne-Marie Bos. In de namiddag werd voor de gelegenheid een dubbele Titus Brandsma Lezing gehouden: Ad van Liempt had het over Titus Brandsma in de oorlog en Désanne van Brederode over de toekomst van christelijke spiritualiteit.

Het jubeljaar werd nog op een andere manier luister bijgezet. Een subsidieaanvraag bij de Reinier Post Stichting van de Radboud Universiteit werd gehonoreerd. Het betreft een vierjarig onderzoeksproject met als doel een intellectuele biografie van Titus Brandsma – een boek dat zal aangeboden worden aan de universiteit bij het jubileum van haar 100-jarig bestaan. Inigo Bocken is voor het schrijven van dit boek vrijgesteld en wordt daarbij ondersteund door een nieuw aangeworven assistent onderzoeker, Ineke Cornet.

Ondertussen ging dit jaar het werken aan onze core business natuurlijk gewoon door. Zowel op wetenschappelijk gebied als op het gebied van onderwijs en vorming zijn er grote stappen gezet. We hebben de focus van onze onderzoeksdomeinen aangescherpt door in het Wetenschapsplan de drie hoofdlijnen van ons onderzoek iets anders te formuleren. We onderscheiden nu: (1) grondslagenonderzoek, (2) onderzoek naar religieus leven en (3) onderzoek naar maatschappelijke spiritualiteit.

Ook is aan de internationale positionering van het instituut gewerkt. Een delegatie ging op werkbezoek bij de Oblate School for Theology uit San Antonio (Texas, VS). Naast het jubileumsymposium werken we met de Oblate School samen aan uitwisseling op gebied van universitair onderwijs.

In die internationalisering past ook de Radboud Summer School ‘Reading Mystical Texts’, die we samen met de Faculteit der Filosofie Theologie en Religiewetenschappen hebben georganiseerd. De groep van x deelnemers van over de hele wereld was heel positief, en de Summer School 2019 staat alweer in de steigers.

Tevens hebben de TBI Fellow Meetings aan onze internationalisering bijgedragen. Dit spoor zal in de verdere jaren gevolgd en zo mogelijk geïntensiveerd worden. En, last but not least, er is hard gewerkt aan een Europese subsidie-aanvraag (Erasmus Mundus). Als deze gehonoreerd wordt, zal het TBI samen met vijf andere instellingen een Master of European Philosophy, Theology and Literature (MEPTL) kunnen inrichten speciaal bedoeld voor internationale studenten.

Het vorig jaar gestarte initiatief van de TBI Lectures werd dit jaar voortgezet, en het plan is dit ook de komende jaren zo te houden. In dezelfde lijn ligt het nieuwe initiatief van de TBI-Disputatio’s, waarin twee elkaar tegensprekende publicaties aan een ‘dispuut’ worden onderworpen. Voorafgegaan door het dispuut tussen twee scholars, wordt het publiek actief betrokken en uitgenodigd mee in discussie te gaan. De TBI-Disputatio’s die dit jaar werden gehouden, gingen over Zelfloos van Marc De Kesel en Het begin van de melancholie van Ben Schomakers.

Het instituut bevordert ook de onderlinge discussie tussen de collega’s en daarin speelt het vorig jaar genomen initiatief van de Certeau Leesgroep nog steeds een voorname rol. Mede onder stimulans van die groep krijgt de eerste vertaling van een Certeau-boek de volle steun van het instituut. Het betreft een vertaling van L’étranger (1969), ingeleid door Inigo Bocken.

Ook op gebied van onderwijs en vorming heeft het instituut niet stil gezeten. Naast de Radboud Summer School, past ook de vermelde Erasmus Mundus-aanvraag die voorziet in het inrichten van een internationale Erasmus Mundus Master of European Philosophy, Theology and Literature (MEPTL), in onze poging ons onderwijs ook van een academische ankerplaats te voorzien. Daarnaast biedt het Titus Brandsma Instituut vormend onderwijs voor een ruimer publiek, wat ook vanuit de universiteit als ‘valorisatie’ hoge waardering geniet. Dit onderwijs kenmerkt zich door de persoonlijke aanpak die cursisten de methoden en ankerpunten aanreikt om van binnenuit voeling te krijgen met de eigen geestelijke weg. De modulaire vorm, waarbij het aanbod in op zich staande collegereeksen wordt gepresenteerd, was overwegend succesrijk.

De Studieweek Mystiek werd dit jaar al voor de 37e keer georganiseerd. Deze keer stonden persoon en werk van Titus Brandsma centraal, belicht door Anne-Marie Bos.

Een andere plek waar we ons gedachtengoed uitdragen aan een groot publiek is de jaarlijks georganiseerde Nacht van de Mystiek. In 2018 alweer de vierde Nacht, met als thema Oosters Nabij. Een inkijkje in Oosterse religies, tradities en cultuur. Er waren lezingen over Rumi, over Hugo Ball (stichter van Dada) en zijn fascinatie voor Byzantijns christendom, maar ook over de vluchtelingenstroom uit Syrië die, zo legde de Vlaamse auteur David Dessin uit, voor de helft uit christenen bestaat. Vleugjes poëzie alsook Armeense en Indonesische muziek maakten de Nacht ook nu weer compleet.

Het TBI schuwt ook de media niet. Zo wist ook dit jaar Thomas Quartier met zijn optredens in den lande op radio en tv en zijn aanwezigheid op social media een breed publiek aan te spreken. Ook voor het boek De Moderne Devotie: Spiritualiteit vanaf de late Middeleeuwen (Zwolle: W-Books, 2018), waarvan Rijcklof Hofman mederedacteur was, was er behoorlijk veel aandacht in pers en media.

Het Titus Brandsma Instituut zou het Titus Brandsma Instituut niet zijn als wij niet nauw samenwerkten met de Radboud Universiteit, en externe partners als Stichting Carmelcollege en Verus, vereniging voor katholiek en christelijk onderwijs. De samenwerking met die laatste, geconcretiseerd in de aanstelling van Theo van der Zee, werd dit jaar voor een periode van drie jaar verlengd.

Ook zouden we niet zijn wie we zijn zonder onze betrokken wetenschappelijke en ondersteunende medewerkers. De stafleden van het TBI vormen samen een onderzoeks- en onderwijsinstituut op het gebied van joodse en christelijke mystiek en spiritualiteit met een grote landelijke en internationale reputatie.

 

Meer weten?
Meer weten? Lees het  publieksjaarverslag 2018. Voor een complete verantwoording van onze werkzaamheden verwijzen we naar het Jaarverslag TBI 2018 (PDF).

Inigo Bocken, wetenschappelijk directeur
Marc De Kesel, directeur interne en externe zaken